BÖLÜM HAKKINDA...

  BÖLÜMÜN TARİHÇESİ...

Karadeniz Teknik Üniversitesinde bir Jeodezi Bölümü açılması, Erdoğan ÖZBENLİ’nin 1964 yılında İnşaat Fakültesinde göreve başlamasıyla gündeme gelmiştir. Nitekim, 1965/66 Eğitim-öğretim yılı başında Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, KTÜ İnşaat - Mimarlık Fakültesine bağlı olarak kuruldu. Erdoğan Özbenli Bölüm Başkanlığına atandı.

Jeodezi ve Fotogrametri Bölümü, Kimya Bölümü binasında üniversitenin 6. eğitim-öğretim yılında 4. bölüm olarak 46 öğrencisiyle 22 Aralık 1968 Pazartesi günü eğitime başlamıştır. Böylece, Türkiye’de ilk defa bir üniversite bünyesinde yüksek mühendis yetiştirmek üzere (5 yıl süreli) jeodezi eğitimi başlatılmıştır.

Erdoğan ÖZBENLİ, KTÜ Jeodezi Bölümünün eğitim - öğretim planının hazırlanmasında Orta Avrupa jeodezi öğrenim sistemleri ile İYTO Harita Şubesi öğrenim programından geniş ölçüde yararlanıldığını belirtmektedir.

Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü kurulduktan kısa bir süre sonra da KTÜ Jeodezi Enstitüsü 6 Ocak 1969 Pazartesi günü saat 14.00’te yapılan törenle açılmıştır. Bu törene o zamanki KTÜ rektörü Prof. Dr. Ahmet ÖZEL, Prof. Dr. Halis DUMAN, İnşaat Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Orhan BOLAK, Jeodezi Enstitüsü Sorumlu Yöneticisi Doç. Dr. Erdoğan ÖZBENLİ, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Başkanı Emin ERTÜRK, katılarak birer konuşma yapmışlardır.

Bölüm başkanlığının yanı sıra Jeodezi Enstitüsü Müdürlüğüne de atanan Doç. Dr. Erdoğan ÖZBENLİ’nin törende yaptığı konuşmasından birkaç veciz sözü aşağıda verilmiştir:

“Bir bölgenin haritasının hazırlanması, sadece o bölgede neler yapılabileceğinin tespiti için değil, aynı zamanda neler yapılamayacağının tespiti için de ilk ve önemli bir kademe teşkil eder.”

“Harita yapmanın yanı sıra süratli harita yapma problemi  vardır.”

“Büyük yatırım projelerindeki ölçme ve aplikasyon işlemleri ve büyük sıhhat isteyen daha birtakım özel endüstriyel ölçme problemleri vardır ki, ölçme tekniğinde iyi yetişmemiş elemanlar tarafından yapıldığında büyük masraf ve emeklerin heba olduğu sık sık görülen olaylardandır”

KTÜ’de Jeodezi Enstitüsünün ilk akademik faaliyeti, 07.01.1969 tarihinde yapılan “Birinci Harita Sempozyumu” dur.  “Jeodezi Formasyonu verecek bir Harita Mühendisliği Eğitimi Nasıl Olmalıdır?” konulu bu sempozyuma Enstitünün açılışı için gelen davetliler bildirileriyle katılmışlardır.

Erdoğan Özbenli’nin yönetimindeki Jeodezi Enstitüsü kurulduktan sonra Türkiye’de bir ilk daha gerçekleştirdi ve Türkçe, Almanca ve İngilizce Makalelerin yer aldığı “Jeodezi Bülteni” ni yayın hayatına kattı (01.10.1969). Üç ayda bir yayınlanan bu dergi iki cilt (6 sayı) yayınlandıktan sonra kapanmıştır.

KTÜ’de eğitim-öğretimin süresi 1970/71 ders yılından itibaren 4 yıla indirildi.  Bundan önceki mezunlar 5 yıl eğitim aldıktan sonra “yüksek mühendis” unvanıyla mezun oldu. Bu yıldan itibaren üniversiteye girenler 4 yıl okuduktan sonra yalnızca lisans eğitim-öğretimi almak suretiyle “mühendis” unvanıyla mezun olmakta idiler. 1974 yılında ilk lisans mezunları verildiği zaman Jeodezi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Erdoğan Özbenli, KTÜ’de bir ilk daha gerçekleştirdi ve Jeodezi Bölümünde Lisansüstü eğitim-öğretimi başlattı. İlk defa 1975 yılında açılan 10 Yüksek lisans kontenjanı için başvuran 20 adaydan 4’ü yapılan sınavlarda başarılı olarak yüksek lisans eğitimine başladılar. Bu programda Eğitim-öğretim 2 yarıyıl ders, bir yarıyıl da tez olmak üzere 3 yarıyıl süreli olup, ilk mezunlar 1976 Güz dönemi sonunda verilmiştir.

Bugünkü konumuyla, KTÜ Mühendislik Mimarlık Fakültesi idari yapısı içinde faaliyetlerini sürdürmekte olan Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü  1970/71 öğretim yılında yapılan düzenleme ile yeni kurulan Yer Bilimleri Fakültesi'ne bağlanmıştır. 1975 yılında bağımsız haldeki şu anda faaliyet göstermiş olduğu kendi binasına taşınmıştır. 1982'de YÖK yasası ile bugünkü Mühendislik Mimarlık Fakültesi'ne dahil edilmiştir. 2005 yılında yapılan yeni düzenleme ile fakülte adı Mühendislik Fakültesi olarak değiştirilmiştir.

Başlangıcından bugüne kadar sırasıyla bölüm başkanları aşağıdaki şekilde olmuştur;

Prof. Dr. Erdoğan ÖZBENLİ  (1968-1980)

Prof. Dr. Muzaffer ŞERBETÇİ (1980-1988)

Prof. Dr. Türkay TÜDEŞ (1988-1993)

Prof. Dr. Gürol BANGER (1993-1998)

Prof. Dr. Nihat AKYOL (1998-2005)

Prof. Dr. Cemal BIYIK (2005- )

2004/05 eğitim öğretim yılı itibari ile bölümden mezun ve kayıtlı olan lisans ve lisansüstü öğrenci sayıları;

Mezun olan Lisans öğrenci sayısı: 1727

Mezun olan Doktoralı öğrenci sayısı: 34

Mezun olan Master öğrenci sayısı: 167

Kayıtlı Lisans öğrenci sayısı: 362

Kayıtlı Doktora öğrenci sayısı: 17

Kayıtlı Master öğrenci sayısı: 19

Hazırlık sınıfı öğrenci sayısı: 78

1.sınıf öğrenci sayısı: 71

2.sınıf öğrenci sayısı: 79

3.sınıf öğrenci sayısı: 63

4.sınıf ve üstü öğrenci sayısı: 71

  HARİTA MÜHENDİSLİĞİ NEDİR ?...

Genellikle Harita Mühendisliği olarak da bilinen Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği en sade şekli ile; yeryüzünün tamamının veya bir kısmının seçilen ölçek ile bir altlık üzerinde gösterilmesi olan haritanın üretilmesi için gereken hesap ve çizimlerin yapılmasını üstlenmiştir. Yeryüzünün biçimi, yapay ve doğal şekli, bunların konumları, birbirleri ile olan ilişkilerini matematik model ve ölçme yöntemlerini temel alarak belirler ve grafiksel olarak gösterir.

Haritacılık çalışmaları, günümüzde, bilgisayar ve uydu teknolojisinin kullanılmasıyla yüksek doğrulukta ve çok daha hızlı yapılabilmektedir. Yapay uydulardan alınan görüntülerin analiz edilmesi, uydu aracılığı ile yapılan gözlemlerin kullanımı ile konum  belirlenmesi ve buna ait her türlü bilginin bilgisayar ortamında depolanması, işlenmesi ve çizimlerin yapılması haritacılık çalışmalarına çağdaş bir boyut kazandırmaktadır.

Harita Mühendisliği, arazi çalışmaları yanında, matematik, bilgisayar uygulamaları ve teknolojiye ilgi duyan, bunlara bağlı olarak tüm mühendislik çalışmalarının altlığı olan haritayı üreterek hizmet sunmaktan hoşlanan, ilgilenenlerin severek çalışabilecekleri, uğraş alanları her gün gelişen ve yenilenen bir alan olmaya devam etmektedir.

Harita Yapan ve Kullanan Başlıca Kamu Kuruluşları:

Bazı kamu kuruluşları tarafından üretilen ve proje altlığı olan harita diğer bazı kamu kuruluşları tarafından da kullanılmaktadır. Aynı bir bölgede çeşitli kamu kuruluşlarının harita yaparak gereksiz yere zaman ve para kaybını önlemek için 1961 yılında çıkan 203 sayılı yasa ile Bakanlıklararası Harita İşlerini Koordinasyon ve Planlama Kurulu oluşturulmuştur. Aşağıda harita yapan ve kullanan başlıca kamu kuruluşları sıralanmıştır:

1.Harita Genel Komutanlığı (HGK)
2.Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM)
3. İller Bankası Genel Müdürlüğü (İB)
4. İmar ve İskan Bakanlığı
4.1-Belediyeler Teknik hizmetler Genel Müdürlüğü
4.2-Afet İşleri Genel Müdürlüğü
4.3-Mesken Genel Müdürlüğü
4.4-Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü
5. Bayındırlık Bakanlığı
5.1-Demiryolları Limanlar ve Havameydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (DLH)
5.2-Karayolları Genel Müdürlüğü (TCK)
6. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
6.1-Maden Dairesi Başkanlığı
6.2-Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Genel Direktörlüğü (MTA)
6.3-Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğü (TEK)
6.4-Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ)
6.5-Etibank Genel Müdürlüğü
6.6-Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPO)
7. Köy İşleri Bakanlığı
7.1 Topraksu Genel Müdürlüğü
7.2-Toprak ve İskan Genel Müdürlüğü
7.3-Yol-Su-Elektrik Genel Müdürlüğü (YSE)
8. Ulaştırma Bakanlığı
8.1 Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü (TCDD)
8.2-Posta Telefon Telgraf Genel Müdürlüğü (PTT)
9. Orman Bakanlığı
9.1-Orman Genel Müdürlüğü
10. Milli Emlak Genel Müdürlüğü
11. Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TKİ)
12. Toprak ve Tarım Müsteşarlığı
13. Belediyeler
14. Emlak Kredi Bankası Genel Müdürlüğü
15. Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü (EİEİ)
16. Makina Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE)
17. Turizm ve Tanıtma Bakanlığı
18. Demir-Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğü
19. Meteoroloji Genel Müdürlüğü
20. Garp Linyitleri İşletmeleri Genel Müdürlüğü
21. İstanbul Elektrik, Tünel, Tramvay İşletmesi (İETT)

İlave bilgi için bknz: "HARİTA NEDİR?", www.hkmo.org.tr

Daha detaylı bilgi için bknz: "TÜRK HARİTACIK TARİHİ", Prof Dr Muzaffer ŞERBETÇİ, 1999, İstanbul.

"Harita Mühendisliğinde Yeni Ödevler [slayt.ppt] ", Yomralıoğlu, II.Genç Haritacılar Günleri, KTÜ Atatürk Kültür Merkezi, Trabzon.